phụ nghĩa
Định nghĩa
- Tính từ:
- Vô ơn, bội nghĩa: Chỉ người có hành vi hoặc thái độ không biết ơn, không trân trọng, thậm chí phản bội lại công ơn, tình nghĩa mà người khác đã dành cho mình.
- Không giữ trọn đạo nghĩa: Chỉ sự thiếu trung thành, thiếu nghĩa khí trong các mối quan hệ được xây dựng dựa trên chữ "nghĩa".
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Hắn là kẻ phụ nghĩa, quên hết ơn nuôi dưỡng của cha mẹ. (Anh ta là kẻ vô ơn, quên hết công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ.)
- Làm người không nên phụ nghĩa với bạn bè đã từng giúp đỡ mình. (Làm người không nên bội nghĩa với bạn bè đã từng giúp đỡ mình.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Kẻ phụ nghĩa": dùng như một danh từ chỉ người có tính cách hoặc hành động vô ơn, bội nghĩa.
- Lịch sử lên án những kẻ phụ nghĩa bán nước. (Lịch sử lên án những kẻ bội nghĩa bán nước.)
"Hành động phụ nghĩa": cụm danh từ chỉ một việc làm cụ thể thể hiện sự vô ơn.
- Việc anh ta rời bỏ người thầy đã dìu dắt mình là một hành động phụ nghĩa. (Việc anh ta rời bỏ người thầy đã dìu dắt mình là một hành động bội nghĩa.)
Biến thể và từ gần giống
Phụ bạc (tính từ): cũng có nghĩa là vô ơn, bạc tình, bạc nghĩa, thường dùng trong tình cảm lứa đôi.
- Lời hứa phụ bạc. (Lời hứa không giữ trọn.)
Bội bạc (tính từ): đồng nghĩa với "phụ nghĩa", chỉ sự phản bội, không giữ trọn lời thề ước, đạo nghĩa.
- Sự bội bạc của hắn khiến mọi người thất vọng. (Sự phản bội của hắn khiến mọi người thất vọng.)
Từ đồng nghĩa
- Vô ơn: không biết ơn.
- Bội nghĩa: phản bội lại đạo nghĩa.
- Bạc nghĩa: (nghĩa) nhạt phai, không còn trọn vẹn.
Từ trái nghĩa
- Trọng nghĩa: coi trọng đạo nghĩa.
- Có nghĩa: sống có tình có nghĩa, biết ơn.
- Ân nghĩa: (chỉ mối quan hệ hoặc hành động) đầy ơn nghĩa.
Thành ngữ, tục ngữ liên quan
"Ăn cháo đá bát": thành ngữ chỉ hành động phụ nghĩa, được người khác giúp đỡ, nuôi nấng nhưng sau đó lại phản bội, đối xử tệ bạc lại.
- Hắn đúng là loại người ăn cháo đá bát. (Hắn đúng là loại người vô ơn bội nghĩa.)
"Qua cầu rút ván": thành ngữ chỉ việc phụ nghĩa, khi đã đạt được mục đích nhờ sự giúp đỡ của người khác thì quay lưng lại, không cần đến họ nữa.
- Đừng bao giờ có thói qua cầu rút ván. (Đừng bao giờ có thói vô ơn.)